1 Ekim Sonrası Kritik

Büyük Canute başlıklı yazımda, finans sektöründe çok önemli reformlar yapmadıklarından dolayı, devletlerin yeni balonlara zemin hazırladığını belirtmiştim. Borsalar, emtialar, bazı ülkelerin gayrimenkul piyasalarında, global bir resesyon yaşandığı halde inanılmaz balonlar oluştu. Pozitif düşünenler; ‘piyasa ekonomik iyileşmeyi öngördüğü için, yükseliş yaşıyor’ yorumunu yapıyor. Katılmıyorum. Tasarruf ve işsizlik oranları artarken, OECD ülkelerinde güçlü bir iyileşmenin olamayacağını düşünüyorum.

Politika yapıcılar, teşvik politikalarının kalıcı büyümeyi geri getireceğini düşündükleri için, çok fazla zorluyorlar. Bu önlemlerin global ekonomideki yapısal dengesizlikleri düzeltemeyeceğini defalarca kez yazdım. Aslında yaptıkları sadece yeni balonlar yaratmak. Bu balonlar da kısa ömürlü oluyor. Bugünkü piyasa balonuna bakalım. Mart ayında bir balonun oluşabileceğini, haziran ayı gibi bu balonun biteceğini yazmıştım. Balon, anormal sebeplerden dolayı, düşündüğüm süreyi aştı. Görüşlerimi revize ettim. Temmuz başında yazdığım yazıda, ‘balona devam’ dedim. Eylül ayı için de, beklentilerin aksine (eylül sendromu), herhangi bir çöküşün yaşanmayacağını, piyasaların yatay seyrini sürdüreceğini, hatta biraz artışın bile olabileceğini belirttim. Eylül ayı da fena gitmedi.

Eylül konusunda niçin bu kadar emin konuştuğumu da anlatayım. Shanghai borsası, global risk iştahının en önemli göstergesidir. Çin hükümeti, 1 Ekim’den önce, tamamen balon olan borsanın çöküşüne izin vermez. Çünkü 1 Ekim, Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluş tarihidir. Çin halkı, bir hafta boyunca ailelerini ziyaret eder. Büyük kutlamalar yapılır. Komünist rejim, bu döneme kadar borsa endekslerinde büyük düşüşlerin yaşanmasını istemez, bu şekilde bir piyasa psikolojisi yaratır. Diğer bir ifadeyle, finans jargonunda sıklıkla kullanılan, Greenspan’in ‘put opsiyonu’ gibi bir durum söz konusudur.

Ancak tatil sonrası büyük satış dalgaları gelirse, Çin hükümeti bile bunun önünde duramaz. Geçmişte bu yaşandı. Piyasalar 1 Ekim’e kadar olan bölümü kurtardı. Bundan sonrası için; Shanghai borsasının ağustos ayında, ABD borsalarının eylülde zirveyi oluşturduklarını düşünüyorum (2009 için). İMKB-100 gibi manipülasyonun bol olduğu bir endeks için fazla yorum yapmıyorum. Ancak Shanghai ve S&P 500 endekslerinde yıl sonuna kadar belirgin artışlar beklemediğim için, İMKB endeksinin de trendi takip edeceğini düşünüyorum.

Fed’in piyasa spekülasyonu, endeksleri daha yukarılara da götürebilir. Yanılabilirim. Ama endeksler konusunda yanılmam, para kaybetmek anlamına gelmez. Zaten endekslerin bu seviyelerine kadar kar realizasyonu yapmadıysanız; ya çok uzun dönem düşünen (2-3 yıl) ya da aşırı risk seven bir yatırımcısınızdır. Piyasada borsa endekslerinden başka yatırım araçları da var. Risk iştahı yüksek yatırımcılar, borsada kalabilirler. Yeni alımlar yapabilirler. Ben olsam, borsa endekslerinden uzak dururdum.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir