Bağımlı

Bir piyasanın balon olup olmadığı konusunda yanılmam. Açık bir şekilde ifade edeyim: Çin piyasaları büyük bir balondur. Çin borsası ve gayrimenkul fiyatlarının, %50-%75 ‘aşırı değerli’ olduğunu düşünüyorum.

Çin piyasaları tam bir kumarhaneye dönüştü. Fiyatlar, sürekli yükseliş beklentisinden destek buluyor. Daha çok yatırımcı ve likidite piyasaya girdikçe fiyatlar yükseliyor, bu da yatırımcılarda ‘beklentiler doğru çıktı’ hissini uyandırıyor. Piyasalar deyim yerindeyse ‘likidite bağımlısı’ oldu. Bu tarz balonlar, canavarı besleyecek likidite kalmadığında patlar. Ancak belirtmekte fayda var; likidite henüz Çin için bir sıkıntı değil.

Çin’de 2009’un ilk altı ayında krediler % 25 artmış. Buraya kadar her şey güzel. Aralık 2008’de kredi-mevduat oranı %64.8 iken, Haziran 2009’da kredi-mevduat oranı %66.4. Yükseliş son derece marjinal. Bu rakamlar, alınan kredilerin reel ekonomi yerine, varlık fiyatlarında spekülasyona gittiğinin en büyük kanıtıdır.

Yüksek rezerv rakamı ($2.5 trilyon), düşük kredi-mevduat oranı ve düşük faiz oranları, piyasadaki likiditeyi daha da artırıyor. Bu likiditenin çıkış noktası; zayıf dolar ve yüksek ihracat rakamlarıdır (bazen düşünüyorum da 2002-2007 döneminde, yalnız Türkiye yeterli rezerv biriktirememiş). Dolar 2002’de ayı piyasasına girince, renminbi de doları izledi. Yükseliş beklentisi ile, 2002-2007 döneminde uluslararası likidite Çin’e akın etti.

Çin’in ihracat rakamları krizde düşüyor olsa da, bu Çin için çok önemli değil. Çin biriktirdiği likiditeyi, zayıf dolar sayesinde piyasaya rahat bir şekilde veriyor. Dolar güçsüz olduğu için, Çin likidite veririken parasının değer kaybetmesi endişesini taşımıyor.

Dün yazmıştım, USD ne zaman kalıcı biçimde güçlenirse balon patlar. USD’nin kalıcı biçimde güçlenmesi, yakın gelecekte görünmüyor. Ancak enflasyon riskinden dolayı Fed faizleri artırırsa, USD bir süre güçlü kalabilir.

USD güçlendiğinde, başta Çin olmak üzere diğer gelişmekte olan ülkeler, sert düşüşler yaşayabilir. 2009’un son çeyreği için kafamda ciddi soru işaretleri var. Dünya borsaları, final çoşkunluğunda olabilirler.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir