Bernanke, Yellen, bizimkiler

alphaObama, Fed başkanlığı için Summers’ı istiyordu. Kendi partisinden tepki geldi. Summers çekilince, Yellen en güçlü aday konumuna yükseldi. Bütçe ve borç tavanı mevzusu bu kadar uzamasaydı, Yellen yerine, Geithner veya Kohn da olabilirdi.

Obama son döneminde maliye ve para politikasının sıkılaştırılmasını istiyor. Summers, Geithner ve Kohn, para politikası tarafında bu işi yapmak için hazırlanıyordu. Yellen tabii ki en güçlü adaylardan birisiydi, ancak siyasi konjonktür biraz yardım etti.

Yellen gibi bir iktisatçı nasıl değerlendirilir?

Üç-dört iktisatçının, televizyonda program yaptığı dönemleri hatırlıyorum. O zamanlar piyasa kanalları yoktu. Finans sistemimizin çökmeye başladığı 2000 kasımından bir ay önce, bu meşhur iktisatçılar televizyonda ”Kriz yok. Kim bunları çıkarıyor?” şeklinde yorumlar yapmışlardı. Kısa bir süre sonra, en büyük dört bankadan birisi de olmak üzere, 13 tane banka battı. Borsa 6 binlere düştü. Ekonomi derin bir resesyona girdi. Tarihin en büyük krizine girdik. TCMB’nin kasasında para kalmamıştı. Bu isimleri, gazete köşelerinde hala görebilirsiniz. Tahminleri çok başarısız da, akademik kariyerleri mi mükemmel? Geçiniz. Uluslararası bilimsel dergilerde, doğru düzgün çalışmalarını göremezsiniz. Peki ülkemizdeki başarılı iktisatçı kriteri nedir? Doğru ekonomik analiz? Üst düzey bilimsel çalışma?

Yellen bir güvercindir; para basmaya devam edecek; Bernanke’nin devamıdır; Bernanke’den sonra koltuğu dolduramaz; değerlendirmelerini başkalarına bırakıyorum. Fikirlerine katılsanız da, katılmasanız da, Yellen çok iyi bir iktisatçıdır. Tahminlerinden gidelim. 2009-2012 döneminde, Fed üyelerinden, düzenli olarak tahminleri alınmış. Büyüme, enflasyon ve işsizlik gibi önemli makro veriler için. Toplam 700 tahmin. Mükemmele yakın tahmin performansı ile Yellen ilk sırada yer almış. Bernanke 9. sırada kalmış. Harvard, London School of Economics gibi üniversitelerde ders vermiş. Makalelerinin nerelerde basıldığına da siz göz atın. Fed’de yıllardır ikinci başkanlığı yürütüyor. Fed sistemini de kavramış. Açıkçası, kadın her türlü kriteri sağlıyor. Sadece, Summers gibilerin sevdiği ”politik oyunlar” bu kadını yiyebilirdi. Direkten döndü sayılır.

Bernanke nasıl hatırlanacak?

2007’de, ”Gayrimenkul piyasasında bir sorun yok” dedikten sonra, tarihin en büyük ikinci krizi yaşandı. Bundan dolayı, Bernanke’yi yerden yere vuranlar var. Diğer taraftan, ABD’yi ve küresel ekonomiyi ayağa kaldıran 2009’daki kurtarma planının mimarlarından birisi oldu. Bu nedenle, onu ”kahraman” olarak görenler de var.

Tarihin Bernanke’yi iyi şekilde yazacağını düşünmüyorum. Kriz döneminde uyguladığı politikalar, önceden denenmemiş şeyler değildi.

Alan Greenspan görev süresi dolduktan sonra, ”Büyük Başkan” olarak yazıldı. Uyguladığı politikaların, finans sistemini ve tabii ekonomiyi felakete sürüklediği sonradan ortaya çıktı.

Buradan yola çıkarak, belki de, Bernanke’yi değerlendirmek için biraz daha zaman gerekiyor.