Bir Kez Daha Kandırabilir Mi?

Dolar endeksi, son iki ayda %10 değer kaybetti. Son bir haftadır yaşanan tedirginliği bir kenara bırakırsak, doların güçsüz görüntüsü devam ediyor. Doların temel anlamda zayıf görüntüsünün ardında yatan neden, bence yabancıların daha az dolar alması değildir.

Doların, genel olarak ABD’de yaşanan ‘sermaye çıkışı’ndan dolayı zayıfladığını düşünüyorum. Gelişmekte olan piyasalarda ve emtia piyasalarında yaşanan yükselişler, son açıklanan veriler fikirlerimi haklı çıkarıyor. Bununla birlikte, Fed doların zayıflamasını istiyor, çünkü bu şekilde borçlarının reel değerini düşürecek gibi yaygın bir görüş var. Farklı bir açıdan bakarsak, doların güçsüzlüğü, Fed’in politika seçeneklerini sınırlandırabilir. Zayıf dolar enflasyon ithal eder; daha da önemlisi enflasyonist beklentileri artırır. Kendi kendini besleyen bir yapı oluşur. Fed’in bugüne kadar piyasaya verdiği para (garantiler dahil) 12 trilyon dolardır. Bu parayı zamanında çekemezse, enflasyon çok yukarılara çıkabilir.

Bugünü yorumlarken, geçmişin analizi iyi yapılmalıdır. Ben büyük benzerlikler görüyorum. 1970’lerde yaşanan stagflasyon, rasyonel beklentiler teorisinin çıkmasına neden olmuştu. Parasal genişleme politikası, insanları paranın değeri konusunda kandırarak çalışır. Merkez bankaları aslında paranın değerini düşürürken, insanlar gerektiğinden daha fazla para talep eder. 1970’lerde para musluklarını açan Fed (aynen bugün olduğu gibi), yapısal problemleri çözmeye çalıştı. Denedi, bir kez daha denedi ama olmadı. İnsanları üç kez kandıramazsınız. İnsanlar bu politikanın işe yaramadığını gördü, oluşan şartlara göre davranmaya başladılar (rasyonel beklentiler). Para politikası, ekonomik büyümeyi hiç etkilemeden, direkt olarak enflasyon yarattı.

ABD Hazine faizleri, petrol ve dolardaki hareketler, rasyonel beklentilerin dönüşü olabilir. Politika yapıcıların, bu dönüşün hızını yavaşlatmaları gerekiyor. Aksi takdirde, açıklanan teşvikler etkisini yitirmeye başlayabilir, global ekonomi bir kez daha kaosa girebilir. ABD, alınan tüm önlemlerin ‘geçici’ olduğu konusunda, piyasaları rahatlatmalıdır. Buna benzer bir açıklama ile, insanları bir kez daha kandırabilir. Kanan piyasa, ancak 2010 yılında enflasyon çıktığında uyanacaktır. Geçenlerde de yazmıştım. ABD her ne söylerse söylesin, yapması gereken neyse onu yapacaktır.

Para basmaktan başka bir çaresi yoktur.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir