Boş tartışmalar piyasaları esir alıyor

alpha

 

ABD gibi gelişmiş bir ülkede bile saçma sapan politik tartışmalar yapılabiliyor. Bu tartışmalar da dünya piyasalarını etkiliyor. Düşük kalibreli politikacılar her ülkede var. Her yıl 1-2 kez yapılan borç tavanı tartışması piyasaları esir alıyor. Son dakika anlaşması olur, hakim görüş.

ABD’de son 35 yılda 17 kez, devlet kurumları çalışamaz duruma geldi. Süreler, bir günden üç haftaya kadar değişiyor. Borç tavanı kuralı, ABD dışında sadece Danimarka’da var. Ancak bu konu, Danimarka’da kısır politik tartışmalara malzeme yapılmıyor.

Borç tavanının yükseltilmemesi, Amerikalı politikacıların kendi ülkelerini bilerek isteyerek temerrüde götürmeleri çılgınlıktır. Borç tavanını belirleyenler de aynı politikacılar. Tam bir komedi yaşanıyor. Şu anda, onaylanmış, yapılmış harcamaların ödenmesi için borçlanılması gerekiyor. Amaç nedir? Harcamalarını kısılmasını istiyorlar. Bunun içinde, borç tavanını kullanarak ülkelerini temerrüt durumuna düşürmekle, devleti çalışmaz hale getirmekle tehdit ediyorlar.

Konuyu özetledik. Bazı noktaları açıklığa kavuşturalım. Borç tavanından da yola çıkarak afaki yorumlar yapılıyor.

ABD hükümetinin parası bitmez. Yükümlülüklerini karşılayamama durumu olmaz. Yükümlülükleri kendi parası, yani dolar cinsindendir. İstediği kadar dolar yaratabilir. Para yaratma konusundaki tek kısıt enflasyondur. Çok fazla para yaratırsa enflasyon kontrolden çıkabilir. Tabii ekonomi kör topal ilerlerken, işsizlik hala yüksekken, Bernanke’ye göre deflasyon baskısı varken, enflasyon nasıl kontrolden çıkacak?

Amerikan hükümeti, bankacılık sisteminden her zaman fon sağlayabilir. Piyasa yapıcı bankalar, Hazine ihalelerine teklif vermek zorundadırlar. Bu düzeni sağlayan, New York Fed’dir. Banka ‘Ben katılmıyorum” diyebilir mi? Elbette diyebilir. O zaman piyasa yapıcı kurumlar listesinden çıkarılır. Devleti, Fed’i karşısına almış olur. Üzeri çizilir.

Diyelim ki dünya tersine döndü, devlet bankacılık sisteminden kaynak bulamadı. O zaman devreye Fed girer. Birincil piyasadan tahvil alır. Fon sağlar. Sistem bu şekilde dizayn edilmiştir. Mimari, ”başarısız olmama” üzerine kurulmuştur.

Devletin çalışamaz duruma geldiği 17 olayın en uzun süreli olanlarını inceledik. Bu dönemlerde Dolar Endeksi’nde bir güçlenme eğilimi görülüyor. Panik olan piyasalar, sistemik risk ve savaş gibi ekstrem durumlarda dolara giriş yapar. Devlet kurumların çalışmaz hale gelmesi de böyle bir durum olarak görülmüş olabilir.

Galbraith’in çok sevdiğim sözünü dün twitter’da yazmıştım: ”Finans piyasalarının öne çıkan iki özelliği, hafıza zayıflığı ve tarih bilmemezliktir.”

ABD’de yıllar önce yaşanan olaylarda doların ne tepki verdiğini bilin de, yine istediğiniz pozisyonu alın.