Global Piyasaların Tek Kurtuluş Yolu

ABD kendi yarattığı dipsiz kuyunun içinde kayboluyor ve beraberinde dünyanın en büyük ikinci ekonomisi Japonya ve Avrupa’yı da götürüyor.Büyüme,dışarıdan sermaye akışı,işsizliğin artması,gibi göstergeler açısından,Türkiye ve benzeri ülkeler de büyük risk altındadır.Bence ABD’nin ve dünya piyasalarının tek bir kurtuluş yolu vardır.

Finansal piyasalarda yaşananlar bir hastalığın belirtileri değildir.Aksine hastalığın tedavisidir.Hastalık, finansal sistemin ve reel sektörün aşırı derecede borçlu olmalarıdır. Hastalığın tedavisi ise;borçların sistemde azalmasıdır(deleveraging).Tedavinin ilk ayağı finansal sistemde başladı.Finansal sistemin yazdığı toplam zarar şu güne kadar $600 milyar civarındadır(tabi bu rakam artabilir).Bankacılık sistemi kaldıraç(leverage) olarak 10’u kullanır.Bu da toplam $6 trilyon demektir.Yani,finansal kurumların bilançoları bu kadar küçülmelidir.Çok basit bir örnekle,Lehman Brothers adlı Amerikan bankasının bilançosunda $600 milyar borç vardı.Banka battı.Borç sistemden çıkmış oldu.Olması gereken,yaşanan ve yaşanacak olan işte bu süreçtir.

Tedavinin ikinci ayağı; reel sektörün maliyetlerinin yükselmesi ve piyasadan borç-kredi bulamayacak olmalarıdır. Reel sektör zorda kalacağından, borçlarını azaltmak için varlıklarını satmak zorunda kalacaktır.Yatırımlarını kesecektir.Yeni sermaye bulmak zorunda kalacaktır. Yine aynı şekilde,aşırı borçlu tüketiciler de ellerindeki varlıklarını satarak borçlarını azaltacaklar ve tüketimlerini keseceklerdir.Tabii reel sektör varlıklarını sattıkça,fiyatlar daha aşağıya inecektir.

ABD’de her sektör(finans,otomotiv,inşaat) aşırı borçludur.Sistemdeki borcu azaltma sürecini durdurmak Merkez Bankası politikaları ile mümkün değildir.Açıklanan kurtarma paketleri,ek önlemler,faiz indirimleri sadece yıkım sürecini yavaşlatabilir,kaçınılmaz sonu değiştirmez. General Motors, Ford, General Electric gibi sembol firmalar yeni sermaye bulamazlarsa çökeceklerdir. General Motors’un dünkü kapanış fiyatı,1950’deki fiyatıdır(yanlış okumadınız, 60 yıl öncesinin fiyatı). Amerikalılar, ‘General Motors demek Amerika demektir’ derler. Ürkütücü olan,finansal sektördeki çöküş hala devam ederken,reel sektördeki krizin daha çok başlarda olmasıdır.

Çözüm önerim şudur:Japonya,Çin,Suudi Arabistan ve diğer körfez ülkelerinin ellerinde 11 trilyon dolarlık rezerv vardır.Bu ülkeler ABD’nin bütçe açıklarını yıllardır finanse ederler(ABD hazine kağıtlarını alırlar).Finansörler,ABD ile masaya oturmalıdırlar ve ellerindeki ABD kağıtlarını,çöken dev bankaların,firmaların hisse senetleri ile değiştirmelidirler.Bu şekilde hem kendileri kazanacaklardır hem de Amerikan sisteminin acil yeni sermaye ihtiyacı karşılanacaktır.Bu ülkeler, kriz başladığında ABD şirketlerine % 3-5 gibi oranlarda yatırım yapmışlardı.Büyük zararlar yazdılar.Şimdi pazarlık masasında çoğunluk hisselerini isteyeceklerdir.General Motors’un çoğunluk hissesini vermeyi ABD, ön yargılarından dolayı kabul etmeyecek ve yeni sermaye ihtiyacı için para basmaya başlayacaktır.Bu yöntem doları çökertebilir ve ABD’de enflasyon çok yüksek rakamlara fırlayabilir.Doların aşırı değer kaybı,dolar rezervine sahip ülkelere inanılmaz kayıplar verdirir.Dünya piyasalarında global bir çöküş görebiliriz.Çözüm önerim iki taraf içinde kazançlıdır.Global sistemin çöküşünü engeller.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir