Gölge Boksu

Sıfır seviyesindeki faizler; balon gibi şişmiş bir merkez bankası bilançosu; devasa bütçe açığı ve  finansmanı; deflasyonist üretim açığı; önceki zirvenin altında olan bir büyüme rakamı (önceki zirve 2 sene önceydi???). ABD’nin bu durumu, bana dramatik bir Japon hikayesini anımsatıyor.

Japonya’nın 20 yıldır yaşadığı ekonomik durgunluk, finansal sağlığı yeniden kazanmak için teşviklerin değil, yapısal reformların önemli olduğunu bize öğretmiştir. ‘Refahı tekrar yakalayana kadar teşviklere devam et’ tartışması bugün çok popüler, çünkü teşvikler kısa dönemde hiç kimseyi üzmüyor. Merkez bankası para bastığında, bunun negatif sonucu olan enflasyonun kendini göstermesi zaman alıyor. Hükümetler borçlandığında, geri ödeme gelecekte olduğu için, hiç kimse sıkıntıyı bugün hissetmiyor.

Japonya’nın borcu GSYİH’nın 200%’üdür. Keynes’i tamamen unutup, kriz başladıktan sonra hatırlayan iktisatçılar-eski merkez bankacılar, Japonya’da tarihin en büyük Keynesyen teşvik paketinin uygulandığını biliyorlar mı acaba? Peki bu teşvik paketinin büyük bir fiyaskoya dönüştüğünü biliyorlar mı? Bugün Japonya’nın nominal büyüme rakamı, teşvik paketlerinin başladığı dönemle aynıdır.

İki hafta önce Japon Hava Yolları iflas başvurusu yaptı. Bu, Japonya’da sürmekte olan sıkıntılar hakkında bir hatırlatmadır. Zombileşmiş şirketleri-bankaları, 20 yıl boyunca ucuz-kolay finansman ve teşvik paketleri ile destekleyip, yapısal reformlar yapmayı hiç düşünmezseniz, sonunda bunları yaşıyorsunuz.

ABD kriz başladığından beri hiçbir reformu hayata geçirmedi. Obama’nın bankacılık sektörüne yönelik açıkladığı ‘Volcker Planı’, aslında önemli bir yapısal reformdur. Ancak uygulanabilirliği zordur. Kriz yaşanmıştır, çünkü finans profesyonelleri başka insanların parası ile aşırı riskler alıp piyasada oyun oynamıştır. Hepsi aynı oyunu oynadığı için, piyasaya aktardıkları ‘likidite’ onları uzunca bir süre ‘kahraman’ yapmıştır. İşte bu finansal spekülasyonu engellerseniz, kalıcı iyileşmenin temelini atarak bir sonraki krizin önüne geçersiniz.

Devletlerin ve merkez bankalarının bu krizi iyi yönetebildiklerini düşünmüyorum. Başka insanların parası ile yapılan spekülasyon, ve çılgın ikramiye politikalarından muzdarip global finans sisteminde reform yapmaktansa, spekülatörleri kurtarma yoluna giderek sistemi stabilize etmeye çalıştılar.

Politika yapıcıların ‘gölge boksu’ yapmayı bırakmaları gerekiyor. Teşvik paketleri değil, reformlar çözümdür. Japonya en güzel örnektir.

Gölge Boksu” üzerine 2 düşünce

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir