Havluyu Ne Zaman Atacağım?

Finans piyasaları son 8 aydır iyi gidiyor. Global ekonomi aynı durumda değil. Özellikle dünyanın en büyük ekonomileri reel anlamda toparlanamıyor. Aslında böyle büyük bir balon patladıktan sonra çabuk toparlanma beklemek mantıksız. Ancak global ekonomi konusunda pozitif yorumlar her geçen gün artıyor. Benzer pozitif yorumları 1,5 sene önce de dinliyorduk. Sonrasında düşüş piyasalarının en kötüsü yaşandı.

Yazdığım yazılardan sonra kendime; ‘hata yapıyorsan bunu nasıl anlayacaksın’ diye sorarım. Normalde, bu yazıdan sonra da bu sorunun cevabını düşünecektim. Bu sefer, bu sorunun cevabını sizinle paylaşacağım. Hata yapma fikrini reddetme dürtüsü yüksek olsa da, biraz ‘mütevazı’ olacağım. Hata yapıyorsam, bunu nasıl anlayacağım?

Dünya ekonomisi, hızlı şekilde kriz öncesi gücüne kavuşabilir mi? Çok zor olduğunu düşünüyorum. Peki yanılıyorsam, bunun öncü göstergesi ne olabilir?

1990’ların başında, ABD’de patlayan ‘küçük’ kredi balonundan sonra, özel sektörün kredi talebi ancak 1993 ortalarında toparlanmaya başlamıştı. Tabii bugünle o dönem arasındaki büyük fark, 1990’larda bankacılık sistemi sağlıklıydı. Bankalar kredi vermeye hazırdı.

Global ekonominin sürpriz yapıp, yaşanan bilanço resesyonundan çıktığını anlamak için, bankaların kredi rakamlarına bakmak gerekiyor. Bence krizden çıkışın sinyali bu rakamlarda.

Dünyanın en büyük ekonomisi ABD’deki rakamların son durumuna bakarsak; eylül ayında toplam tüketici kredileri $14.8 milyar düşmüş. Son 8 aydır sürekli olarak düşüş var. Sekiz aylık toplam düşüş $163 milyar. Bu şekilde sürekli bir düşüş benzersiz. Diğer bir ifadeyle; aşırı borçlu hanehalkı, borç ödemesi yapmaya devam ediyor.

ABD hanehalkının borcunun trilyonlarca dolar olduğunu biliyoruz. Son 8 ayda toplam kredilerdeki azalma $163 milyar. Bu hesaba göre; borç geri ödeme sürecinin daha çok başlarındayız. ABD, Japonya’nın kısa bir süre önce gündemine aldığı ‘borç moratoryumu’nu düşünür mü, bilemiyorum. Tabii böyle ‘ekstrem’ bir durumun da büyük riskleri var. Trilyonlarca dolarlık borç var.

Banka kredilerinde ‘düzenli’ bir artışı, yakın gelecekte göremiyorum. Banka kredilerinde düzenli aylık artışlar, global ekonominin çıkış sinyali olur (bir-iki aylık artışlardan bahsetmiyorum). Bunu gördüğüm gün, bu konuda havlu atacağım gündür.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir