Petrol Fiyatı Balonu

Petrol fiyatı 2002’ye kadar 20 dolar civarındaydı. 2003 yılı ile birlikte , güçlü global ekonomi ve ve bununla birlikte doğan talep, fiyatı yükseltmeye başladı. Bu yükseliş, 2004’ün ortalarına kadar önceki yükseliş dönemlerinden bir farklılık göstermedi. Petrol fiyatı, özellikle bu dönemden sonra katlanarak artmaya devam etti. Bu yükseliş trendinin nedeni neydi? Ne olmuştu?

Her zaman savunduğum şey, spekülasyon. 2003-2004 yıllarından itibaren, petrolün vadeli işlemlerdeki hacmi 30 kat arttı. 2003’te petrolün vadeli işlemlerine yatırılan para $13 milyar iken bu para şu an $350 milyar olabilir. Spekülatif para ise $2 trilyon civarına çıkmış olabilir. Bu finansal araçlar normalde üreticiler ve petrol kullanıcıları tarafından riskten korunmak için kullanılır. Ama işlem hacimlerine ve fiyatlara bakarsak, petrol piyasası, gerçek kullanıcılardan ve üreticilerden ziyade sadece tahmin yapanların düşüncelerini yansıtan bir hal almıştır.

Petrol fiyatı, büyük finansal kurumlardaki, yatırım bankalarındaki petrol oyuncularının sayısı ile orantılıdır. Petrol fiyatının son 1 yıldaki müthiş yükselişinin nedeni, kredi krizinden dolayı o piyasalardan çıkan paranın ve faizlerin düşürülmesi ile oluşan likidite bolluğunun spekülatif amaçla emtia piyasalarına yönelmesidir.

Bankaların ve fonların finansal kredi araçlarını alıp satan departmanları, petrol ile ilgili finansal araçlarıda alıp satarlar. Kredi krizinden dolayı ortaya çıkan zararlar bir şekilde telafi edilmezse, finansal kurumlardaki yöneticiler milyon dolarlık bonuslarını alamazlar, işlerini kaybedebilirler.

Bu piyasa oyuncuları, fon yöneticileri, ‘başka insanların parası’ ile piyasalarda kumar oynamaya alışıktırlar. Kumar tutmazsa, bonus alamazlar,işlerini kaybederler, sanki hiç kumar oynamamış gibi. Eğer kumar tutarsa, yeni bir zafer (milyon dolarlık bonuslar,terfi, v.b.) kazanmış olurlar. Bunu düşünen,uygulayan bir çok piyasa oyuncusu olduğu için, sürü etkisi petrol fiyatlarını olağandışı seviyelere çekti. Eğer piyasa profesyonelleri, ‘başka insanların parası’ ile kumar oynama fırsatını yakalarlarsa hiç affetmezler. Petrol fiyatındaki % 100’lük yükseliş gibi anormal piyasa durumları ortaya çıkar.

Unutmayalım ki, biz finansal kapitalizm altında yaşıyoruz. Bu sistemde dünyanın efendileri, New York’ta ki fon yöneticileri ve piyasa oyuncularıdır. Bu kişiler, ‘başka insanların parası’ ile spekülasyon yaptıkları için, risk iştahları çok fazladır, korkuları yoktur.

Petrol balonu patlayabilir, ama piyasa balonlarının sonuncusu olmaz. Petrol fiyatı düşerse, geçici olarak enflasyon düşebilir. Bu da büyük merkez bankalarına, piyasaya daha fazla likidite vermek için (faizleri düşürerek) yeni bir bahane yaratır. Likidite artışı, piyasalarda yeni balonlara yol açar, hatta tekrar bir petrol balonu bile yaratabilir.

Varlık fiyatları likiditeye bağlıdır. Varlık fiyatlarındaki artışlar hiç bir sey ifade etmek zorunda değildir. Bütün balonlar, enflasyon her yerde artınca ve merkez bankaları faizleri arttırıp, piyasadaki parayı aldıklarında son bulur.

Petrol Fiyatı Balonu” üzerine bir düşünce

  1. BBC Türkçe haberlerde, Profesör Michael Greenberger’in (former Director of Trading and Markets at the Commodity Futures) verdiği verilere göre New York Vadeli İşlemler piyasasının 2000 yılında %28’i spekülatifken şu anda piyasanın %71’i spekülatif. Yani şu anda sadece piyasanın %29’u ticari işlemlerden oluşuyor.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir