Risk yönetimi yalanı balinayı avladı

Risk yönetimi uzmanlık alanım. Dersini veriyorum.

Buna rağmen; bankaların ve finans kurumlarının kullandıkları risk modellerinin hatalı olduğunu düşünüyorum.

Master ve doktora yıllarımı, bu modellerin teorisini ve pratiğini öğrenmekle geçirdim.

Bir hikaye anlatayım.

Londra dönemim. Uzun zaman önce. Bugün artık var olmayan bir bankada uzun dönemli bir staj yapıyorum.

Çömezim.

Bankanın risk yönetimi departmanına vermişler. Londra’nın finans merkezi City’de çok tanınan bir risk müdürünün yanındayım. Mutluyum.

Bizim departman, bankanın sabit getirili enstrüman(tahvil-bono) pozisyonları için, ‘faiz riski raporu’ hazırlıyor. Faiz oranlarındaki %3’lük şok iniş-çıkışların etkilerine bakıyoruz.

Bir gün risk müdürüne, niçin yüzde 3’lük hareketlere baktığımızı sordum. Duraksadı. Biraz düşüneyim dedi.

1-2 gün sonra; ‘Sorunu düşündüm. %3 yerine %1 kullansaydık, kimse rakama inanmazdı. %5 kullansaydık, riskin çok yüksek olduğu düşünülürdü’ dedi.

%3 hesabın ortasıydı. Komplike risk modelleri bu sonuca varıyordu.

Banka büyük riskler alıyordu. Doktora sahibi tecrübeli finansçılar, modellere göre risk analizi yapıyordu.

Bunların başındaki kişi, 1-2 gün düşündükten sonra, basit bir soruya bu yanıtı veriyordu.

JP Morgan’ın 2 milyar dolarlık işlem zararını görünce, bunları hatırladım.

JP Morgan, krizde de çok tartışılan finansal enstrümanlar CDS’lerin(credit default swaps) yaratıcısıdır.

Bugün türev enstrüman piyasalarında en büyük pozisyona sahip bankadır.

JPM, AIG battığından beri strateji olarak CDS satıyor. Piyasaların yükselmesine oynuyor. Son  dört yıl iyi geçti.

Açıklanan zararın kahramanı olan Londra Balinası Bruno Iksil, bu genel stratejiye devam etmiş. Bağımsız bir pozisyon almamış. Zaten böyle büyük pozisyonları, bankanın risk yönetimi departmanından habersiz alamazsınız.

Siz iki milyar dolarlık kayba bakmayın. JP Morgan’ın son dönemde kazandığı yaklaşık 20 milyar dolara bakın. Daha korkutucu olan bu.

Bir banka, sadece trading işlemlerinden nasıl böyle bir para kazanır? Tabii ki çok büyük riskler alarak.

Risk modelleri, hani büyük risklerin alınmasının önüne geçiyordu?

Geçiniz.

Risk yönetimi güzel bir yalandır.

Risk yönetimi, simya gibi, astroloji gibidir. Yalancı bilimdir.

Risk modelleri, finansçıların yıl sonunda daha fazla bonus almaları için yaratılmıştır.

Risk yönetimi, finansçıların yarattığı estetiğin gerçeğe karşı kazandığı zaferdir.

Peki hiçbir işe yaramaz mı? Bazı faydaları vardır.

Risk yönetimi branşı, milyonlarca kişiye finans sektöründe istihdam sağlamıştır.

Burada kesiyorum.

Risk yönetimi dersim var.