Saatli Bomba

EUR/USD paritesi bugün 1.26’ya kadar düştü. USD/TL kuru ise 1.687’yi gördü. Kurtarma paketleri beklenen etkiyi yaratmadı ama ABD doları değer kazanmaya devam ediyor. Analiz edelim.

Doğu Avrupa ülkelerinin(Çek Cumhuriyeti, Polonya, Macaristan) paraları, düşüş trendlerini sürdürüyor. Kredi derecelendirme kurumu Moody’s, bu ülkelerin kredi notlarını düşürebileceğini açıkladı. Bu rapordan sonra para birimleri, euro’ya karşı %2-%4 arası değer yitirdi. Avrupa bankalarının(Avusturya, İsveç, İngiltere), Doğu Avrupa ülkelerinde çok riskli pozisyonları vardır. Doğu Avrupa ülkelerinin borçları Euro cinsinden olduğu için, paraları euro’ya karşı değer kaybettikçe, borç rakamları büyüyor. Merkez Bankaları’nda rezerv yok. Doğu Avrupa ekonomileri borçlarını ödeyemezlerse, ilk yanacak olanlar(belki de tek) Avrupa bankalarıdır.

Bu riskin fiyatlanmasını(euro’nun dolara karşı değer kaybetmesi), 4 aydır bekliyordum. Piyasalar nedense görmezden geldi. EUR/USD paritesi 2,5 ay önce 1.4650’ye fırladığında, euro’nun değerinin sürdürülemez olduğunu, ortak para biriminin bir ‘saatli bomba’ya benzediğini savundum. Tek konuşulan, ABD’nin para basacak olmasından dolayı doların değer yitirmesi gerektiğiydi. Doğrudur, ABD para basacaktır, orta ve uzun dönemde ABD doları değer de yitirebilir. Ama bu, kısa dönemde gerçekleşmeyecektir. Kısa dönemde piyasaların fiyatladığı, özellikle bankaların riskleridir. Çünkü finans sistemi toparlanmadan (bankalar), reel sektörde bir iyileşme bekleyemezsiniz.

Doğu Avrupa ekonomilerinin toplam borcu 1.6 trilyon dolardır. Bu borcun 1.5 trilyon doları, Avrupa bankalarınadır. İsveç bankalarının, Estonya, Letonta ve Litvanya’ya verdiği borç 85 milyar dolar; Avusturya bankalarına olan borçları 300 milyar dolardır. Bu rakamları, yeniden nasıl finanse edecekler? Kredi kurumları, bu ülkelerin notlarını düşürdüğünde, riskler daha da büyüyecektir.

Türk özel sektörünün finanse etmesi gereken rakam ise 196 milyar dolardır(hepsi bu sene değil). Türkiye, benzer risklere sahip olarak görüldüğü için, Türk Lirası piyasalarda Doğu Avrupa paraları ile aynı sepete konuyor. Onlar değer yitirince TL’de değer yitiriyor. Bu risklerin gelişimini takip etmenizi öneririm.


Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir